Ο Υμηττός ή αλλιώς ο «Τρελός» Ο Υμηττός ή αλλιώς ο «Τρελός»
Το βουνό Υμηττός στην Αττική είναι σίγουρα, μετά την Ακρόπολη, το δεύτερο σήμα κατατεθέν της Αθήνας. Γνωστός από το ομώνυμο τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι,... Ο Υμηττός ή αλλιώς ο «Τρελός»

Το βουνό Υμηττός στην Αττική είναι σίγουρα, μετά την Ακρόπολη, το δεύτερο σήμα κατατεθέν της Αθήνας. Γνωστός από το ομώνυμο τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι, αλλά και από το θυμαρίσιο μέλι του πριν από μερικά χρόνια. Ο Υμηττός, είναι ορατός από κάθε γωνία της Αθήνας και ξεκινά από εκεί που «σβήνει» η Πεντέλη και φθάνει σχεδόν ως τη θάλασσα μετά τη Βούλα. Έχει  συνολική έκταση 81.230 στρεμμάτων και μήκος 20 χλμ., εκτεινόμενος από την Αγία Παρασκευή και τα Γλυκά Νερά, έως τη Βούλα και τη Βάρη. Το βουνό χωρίζεται από ένα μεγάλο φαράγγι σε δύο μέρη. Στο βόρειο, στο Μεγάλο Υμηττό με ψηλότερη Κορυφή τον Εύζωνα σε υψόμετρο 1.026 μέτρων και στο νότιο ή Άνυδρο Υμηττό η Ελάττωνα, με ύψος 774 μέτρα. Μαζί με τα άλλα δύο βουνά της Αττικής, την Πάρνηθα και την Πεντέλη, βοηθούν στη διατήρηση του ήπιου κλίματος του Λεκανοπεδίου, αφού «κόβουν» την ορμή των βόρειων ανέμων. Κατά τον Θεόφραστο στο έργο του  «Περί σημείων, υδάτων και πνευμάτων» (Γ 43), ο Υμηττός χρησιμοποιούνταν ως μετεωρολογικό βαρόμετρο, δηλαδή βλέποντας την κορυφή του πρόβλεπαν τι καιρό θα κάνει.

Το πολυσυζητημένο βουνό όμως έχει ένα παρατσούκλι, που ελάχιστοι νεότεροι γνωρίζουν. Οι Αθηναίοι που γεννήθηκαν στις δεκαετίες του 1930 και του 1940, ή νωρίτερα, δε ξεχνούν πως κάποτε ο Υμηττός λεγόταν και «Τρελός». Το παρατσούκλι αυτό του το έδωσαν οι Γάλλοι στρατιώτες που ήρθαν στην Αθήνα μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Τούρκους. Οι στρατιώτες, λοιπόν, περνώντας το Λεκανοπέδιο, διαπίστωσαν πως το βουνό έχει  μεγάλο μήκος. Έτσι, αφού δε γνώριζαν το όνομά του το βάφτισαν «Mont tres long» («Μοντ τρε λονγκ»), δηλαδή «Πολύ μακρύ βουνό». Οι Αθηναίοι της εποχής εκείνης δε γνώριζαν καθόλου γαλλικά και ακούγοντας τους στρατιώτες να το αποκαλούν έτσι, έδωσαν στο βουνό το παρατσούκλι «Τρελό», παραφθορά του γαλλικού «τρε λονγκ».

Ακόμη, σε άρθρο της καθημερινής αθηναϊκής εφημερίδας «ΜΗ ΧΑΝΕΣΑΙ», που δημοσιεύθηκε στις 6 Οκτωβρίου του 1882, διαβάζουμε κι άλλες πιθανές εκδοχές της προέλευσης του χαρακτηρισμού «Τρελός», που αποδίδεται στον Υμηττό. Σε πολλά τουρκικά χοτζέτια, δηλαδή τίτλους ιδιοκτησίας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, συναντάται αρκετά συχνά ο όρος «Νδελί-δαγ», που μεταφράζεται ως «τρελοβούνι». Μία άλλη ερμηνεία εμφανίστηκε κατά την περίοδο της κυριαρχίας της Αθήνας από τους Φλωρεντίνους (1387 – 1456). Οι Φλωρεντίνοι κατακτητές ακούγοντας τη λέξη «Υμηττός», την πρόφεραν «il matto» ή μόνο «matto», που “matto” στα ιταλικά σημαίνει τρελός. Έτσι, οι Αθηναίοι εκείνης της εποχής υιοθέτησαν στο λεξιλόγιό τους το «τρελός».

Διαφορετική ερμηνεία αποτελεί και η παλιά του ονομασία ως «Τελοβούνι», δηλαδή «τελευταίο βουνό». Έτσι, από «Τελοβούνι» μετατράπηκε σε «Τρελοβούνι», αλλά το πως παραμένει άγνωστο. Μία ακόμη όμως εκδοχή αυτού του χαρακτηρισμού εξηγούσε πως στη Βυζαντινή Μονή της Καισαριανής έστελναν ψυχικά διαταραγμένους ανθρώπους για θεραπεία. Τέλος, με μια άλλη παράδοση, σε μία από τις πολλές και αχανείς σπηλιές του βουνού, ζούσε κάποτε ένας τρελός και η σπηλιά αυτή ονομαζόταν «η σπηλιά του τρελού».

Οι τρεις αυτές ονομασίες φανερώνουν την αστάθεια των νεφών στην κορυφή του Υμηττού, που αποτελούσε και δείκτη των καιρικών μεταβολών σύμφωνα με την εμπειρική μετεωρολογία της εποχής. Μια πολύ νεότερη προσέγγιση έχει εκφραστεί επίσης και από τον κορυφαίο αθηναιογράφο  Δημήτριος Καμπούρογλου, που έλεγε πως «είναι σωστό να λέγεται ο Υμηττός τρελός, αφού έχει τόση λόξα», εννοώντας στροφές».

Η ονομασία αυτή, λοιπόν, διαιωνίστηκε ως τις μέρες μας και είναι σχεδόν η δεύτερη ονομασία του Υμηττού, καθώς την αναφέρουν ακόμα και λεξικά χωρίς όμως να ετυμολογούν τη λέξη. Η λέξη όμως «Υμηττός» είναι πανάρχαιη, όπως και η άλλη πιθανή ονομασία του «Υμησσός». Η λέξη Υμηττός, πιθανό  να  προέρχεται από τη πελασγική λέξη Ούμετ ή Ύμητ, που η ετυμολογία της είναι  πολύ  δύσκολο – αν  όχι  αδύνατο – να  καθοριστεί. Κατά  μία  εκδοχή σημαίνει σκληρός, τραχύς, βραχώδης τόπος.

Επιμέλεια: Κατερίνα Σχοινά, Φιλόλογος – Δημοσιογράφος, MSc Λαογραφίας

No comments so far.

Be first to leave comment below.

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: